Đối với tất cả các sinh viên quốc tế đang tìm kiếm cơ hội học tập chất lượng với chi phí vừa phải thì có lẽ các trường học tại Đức luôn nằm trong danh sách đáng để cân nhắc. Quốc gia Châu Âu này đang dần trở thành một điểm đến phổ biến đối với sinh viên quốc tế bởi hệ thống giáo dục mở, vừa hiện đại và vừa mang tính kỷ luật cao. Vậy bạn đã biết gì về cấu trúc của ngành giáo dục Đức? Hãy để EDUBAO liệt kê những điểm đáng chú ý về hệ thống các trường học Đức mà bạn có lẽ sẽ quan tâm.

Đầu tiên, giáo dục tại Đức nằm trong sự điều phối của chính phủ với một số lượng giới hạn các trường tư cũng được quản lý khá nghiêm ngặt. Tuy nhiên chính quyền liên bang Đức lại chỉ đóng vai trò nhỏ trong việc đảm bảo tính đồng nhất của hệ thống giáo dục quốc gia; mặt khác chính quyền các bang (Bundesland) lại đưa ra các quy định riêng cho từng hệ thống giáo dục của họ. Ví dụ như tại Berlin và Brandenburg, giai đoạn tiểu học (Grundschule) kéo dài 6 năm; trong khi đó, cấp tiểu học ở các bang khác chỉ kéo dài 4 năm.

Thứ hai, ở Đức, giáo dục tiểu học và trung học, kéo dài ít nhất trong 9 năm học, là mức độ phổ cập giáo dục, bắt buộc cho mọi trẻ em. Trong khi các cấp học khác không bắt buộc mà tùy vào lựa chọn của học sinh. Điều này đảm bảo rằng mọi trẻ em trên nước Đức đều được giáo dục bài bản.

Thứ 3, giáo dục tại gia nhìn chung là không được phép trên nước Đức. Nếu quy định này bị vi phạm, phụ huynh có thể đối mặt với các chế tài pháp luật từ phạt tiền vài ngàn euro cho đến hình phạt tước quyền giám hộ đối với con em mình. Lý do bởi, pháp luật Đức tôn trọng quyền của trẻ em được tiếp xúc với mọi ngưởi xung quanh, chứ không chỉ giới hạn với bố mẹ của các em. Người Đức đề cao quyền lợi trẻ em trong việc được tiếp xúc với thông tin của thế giới bên ngoài, ngay cả đối với những nội dung về bạo lực và giới tính, hơn là mong muốn của bố mẹ đối với trẻ em. Tuy nhiên, vẫn có một vài ngoại lệ cho phép các trường hợp trẻ em dưới đây được giáo dục tại gia:

  1. Trẻ em có bệnh lý nghiêm trọng dẫn đến việc phải cách ly với trường học
  2. Trẻ em không phù hợp với trường học ”không thể dạy dỗ được”
  3. Trẻ em bị bắt nạt thường xuyên bởi những trẻ khác, biểu hiện những rối loạn hành vi nghiêm trọng… vân vân...

Dưới đây là bảng tóm tắt giải thích về hệ thống trường học tại Cộng hòa Liên Bang Đức:

1104-VN.png

Giáo dục mầm non

Không bắt buộc đối với trẻ em dưới 6 tuổi. Có 3 loại trường vỡ lòng ở Đức: Kinderkrippe, Kindergarten, và Kita.

Kinderkrippe: được coi như lớp mầm non chăm sóc các trẻ em nhỏ khi phụ huynh các em bận rộn hay đi làm. Hình thức này phù hợp với trẻ em từ 3 tháng tuổi cho đến tuổi đi học Kindergarten (3 tuổi) và thường được điều hành bởi chính quyền địa phương hay các tổ chức tôn giáo. Chi phí cho Kinderkrippe tùy thuộc vào khu vực sinh sống của gia đình và địa điểm phụ huynh chọn để gửi trẻ.

Kindergarten: là lớp mẫu giáo dành cho trẻ từ 3 đến 6 tuổi. Học phí tại Kindergarten sẽ được điều chỉnh theo mức thu nhập của cha mẹ. Kindergarten có thể được điều hành bởi chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội hay các doanh nghiệp tư nhân; tuy nhiên, chương trình học phải được giám sát bởi các giáo viên mầm non có trình độ (Erzieher/-innen). Số lượng trẻ em được nhận vào mỗi lớp Kindergarten thường có giới hạn.

Kita (hay Kindertagesstätte = trung tâm chăm sóc trẻ em ban ngày) thường cung cấp các hoạt động sau giờ học hoặc hoạt động cho trẻ em mầm non. Hình thức trường học này cũng dành cho trẻ em từ 3 đến 6 tuổi giống Kindergarten. Tuy nhiên, đây là dịch vụ trung tâm chăm sóc trẻ ban ngày ưa thích của các phụ huynh bận rộn bởi lẽ, khác với Kindergarten, Kita cung cấp dịch vụ chăm sóc trẻ cả ngày từ sáng sớm đến chiều tối đi kèm với dịch vụ nhà trẻ.

Mặc dù lớp vỡ lòng ở Đức không phải cấp học bắt buộc nhưng phần lớn trẻ em đều sẽ đi học ít nhất là lớp Kindergarten.

Giáo dục tiểu học (Grundschule)

Là bậc học bắt buộc cho mọi trẻ em từ 6 đến 9 tuổi, tương đương từ lớp 1 đến lớp 4, ngoại trừ đối với 2 bang Berlin và Brandenburg nơi Grundschule kéo dài trong 6 năm học từ lớp 1 đến lớp 6. Phần lớn các trường tiểu học ở đây là trường công, trừ các trường tiểu học có chương trình giáo dục đặc biệt (như trường Waldorf, các trường theo chương trình Montessori, trường Dự khuyết mở, các trường Công giáo hay Tin Lành...) Sau bậc tiểu học, dựa vào khả năng của từng học sinh cùng với định hướng của thầy cô và gia đình, học sinh có thể chọn một trong những loại hình trường trung học sau: Hauptschule, Realschule, Gymnasien, Gesamtschulen, Regionalschule hay Gemeinschaftsschule.

Ngoài ra, Kinderhort/Schulhort là một hình thức trung tâm chăm sóc trẻ sau giờ học, tương tự như Kita, nhưng dành cho trẻ từ 7 tới 12 tuổi. Đây là một giải pháp dành cho những phụ huynh bận rộn bởi Kinderhort cung cấp một mái ấm chăm sóc cho các em sau giờ học chính tại trường tiểu học. Tại Kinderhort, trẻ em có thể cùng ăn trưa, làm bài tập về nhà và chơi với các bạn đồng niên khác.

Giáo dục THCS và THPT (Sekundarstufe I & II)

Cũng là cấp học bắt buộc cho mọi trẻ em ở Đức. Hình thức trường trung học được phân loại kỹ lưỡng dựa trên năng lực của học sinh. Do đó, có nhiều loại trường trung học tại Đức như dưới đây:

Hauptschule là trường trung học cho nhóm học sinh không hướng tới con đường . Những học sinh này sẽ học tại Haupschule trong 5 năm (từ lớp 5 tới lớp 9) và tốt nghiệp sau kì thi cuối cấp "Hauptschulabschluss". Sau đó, học sinh có thể chuyển tiếp lên cấp học cao hơn là Berufsschule hay Berufsausbildung (các trường dạy nghề) để học tiếp từ 2-3 năm. Học sinh chỉ có thể theo học các trường nghề này nếu chỉ tốt nghiệp Hauptschule.

Realschule là trường trung học dành cho học sinh có năng lực trung bình và kéo dài 5 năm (từ lớp 5 tới lớp 9) hoặc 6 năm (từ lớp 5 tới lớp 10) tại một vài bang. Học sinh tốt nghiệp Realschule sau khi vượt qua bài kiểm tra cuối cấp „Mittlere Reife“ (hay „Realschuleabschluss“). Sau Realschule, học sinh có thể học lên trường đào tạo nghề Berufsfachschule hoặc trường Fachoberschule (Duale Ausbildung - một dạng giáo dục kép kết hợp giữa dạy nghề và thực tập tại các doanh nghiệp) trong 2 đến 3 năm tiếp theo. Trường trung học có cấp bậc cao hơn của Realschule là Berufsschule; tuy nhiên, Berufsschule không được kiểm soát bởi các bang, mà bởi chính quyền Liên Bang hoặc các doanh nghiệp. Nếu học sinh tốt nghiệp từ Realschule với thành tích xuất sắc, họ có thể chuyển tiếp học tại hệ trung học Gymnasium sau tốt nghiệp.

Gymnasium dành cho học sinh có khả năng học thuật cao nhất muốn phấn đấu để tiến xa hơn tại các trường đại học hay học viện. Gymnasium kéo dài trong 8 đến 9 năm (từ lớp 5 đến lớp 12 hoặc 13 ở hầu hết các bang). Kỳ thi cuối cấp của Gymnasium là „Abitur“ (bằng chứng nhận đạt đầu vào đại học) để được nhận vào các trường đại học hay học viện.

Regionalschule là hình thức trường trung học chỉ tồn tại ở một vài bang của nước Đức. Đây là hình thức trường học kết hợp giữa Hauptschule và Realschule. Tại Regionalschule, học sinh có thể học đến lớp 9 để lấy bằng Berufsschule hay Hauptschulabschluss, hoặc đến lớp 10 để lấy bằng Mittlere Reife tương đương với bằng Realschuleabschluss.

Gesamtschule là sự kết hợp của cả 3 loại trường trung học Hauptschule, Realschule và Gymnasien. Học sinh có thể học trong 5 năm như Hauptschule để thi lấy bằng Hauptschulabschluss, 6 năm như Realschule để lấy bằng Mittlere Reife / Realschuleabschluss và 8-9 năm như Gymnasium để lấy bằng Abitur, tùy vào từng bang. Bằng Abitur (bằng chứng nhận đạt đầu vào đại học) được coi như một yêu cầu bắt buộc để ghi danh vào một trường đại học tại Đức.

Gemeinschaftsschule là kết quả của một dự án trường học thử nghiệm trong năm học 2008/2009 và hiện nay được vận hành phần lớn tại các trường tư thục ở Đức. Hình thức này được đánh giá là tạo ra tính công bằng cho mọi trẻ em. Nó là hình thức đi kèm nhau của Hauptschule và Realschule, và thậm chí là Gymnasium với một vài điều kiện nhất định, để hỗ trợ học sinh dễ dàng chuyển đổi giữa các mức độ học vấn khác nhau. Học sinh có thể học liền từ lớp 1 tới lớp 10, hoặc lên tận lớp 13 ngay tại khuôn viên một ngôi trường.

Các bậc học cao hơn tại Đức

Fachschule là trường kỹ thuật và dạy nghề chuyên sâu tại Đức. Sau khi tốt nghiệp Berufsschule (trường dạy nghề) hay Fachoberschule (DualeAusbildung - dạy nghề kết hợp thực tập tại các doanh nghiệp), sinh viên được lựa chọn để tiếp tục học lên Fachschule nếu họ muốn phát triển nghề nghiệp thành kỹ sư có tay nghề hoặc cấp độ lành nghề trong kinh doanh, quản trị và dịch vụ. Học sinh mới tốt nghiệp từ Realschule với kết quả tốt cũng có thể được học thẳng lên Fachschule.

Berufsakademie (Viện đào tạo nghề hay đại học hợp tác liên thông) là hệ thống giáo dục kép vừa học (lý thuyết) tại học viện nghề vừa làm (thực hành) tại các doanh nghiệp. Hình thức vừa học vừa làm này được điều hành bởi mỗi Bang; các công ty tham gia vào hệ thống này sẽ chi trả toàn bộ chi phí đào tạo tay nghề và lương cho học viên.

Các trường đại học và tương đương đại học được chia làm các nhóm:

Universität (đại học tổng hợp) là tổ chức học thuật cao có quyền được cấp học vị tiến sĩ, đóng vai trò phục vụ cho sự nghiệp phát triển khoa học qua những hoạt động nghiên cứu, giảng dạy và học tập.

Technische Universität / TU (đại học tổng hợp kỹ thuật) cũng là tổ chức học thuật được cấp học vị tiến sĩ với những ngành học đa dạng về kỹ thuật hay khoa học tự nhiên, hầu hết cũng được bổ sung thêm những ngành học ngoài kỹ thuật khác.

Fachhochschule / Hochschule für angewandte Wissenschaften / Hochschule für angewandte Forschung (đại học khoa học ứng dụng) là các tổ chức học thuật giảng dạy và nghiên cứu nhưng tập trung vào tính ứng dụng của các ngành khoa học cơ bản.

Technische Hochschule (đại học kỹ thuật) được coi như các học viện đào tạo tập trung vào các ngành khoa học tự nhiên và kỹ thuật.

Musik- oder Kunstakademien (học viện âm nhạc và nghệ thuật) đào tạo trình độ học vấn cao cho các ngành đồ họa, thiết kế, biểu diễn nghệ thuật, phim ảnh và truyền hình, các ngành đa dạng về âm nhạc và mỹ thuật; cũng như các ngành nghiên cứu lý thuyết của các hình thức nghệ thuật kể trên. Một vài học viện chỉ đào tạo chuyên sâu một ngành trong khi số khác lại cung cấp nhiều lựa chọn với các nhóm ngành khác nhau.

EDUBAO_Study_in_Germany_Berlin_marius-serban-iFtuhgn7fYs-unsplash.jpg

Thông thường, yêu cầu cơ bản đầu vào đại học ở Đức là bằng Abitur hoặc chứng chỉ tương đương. Tuy nhiên, nhiều sinh viên ngoài EU không được nhận vào học đại học bởi bằng trung học của họ không được công nhận với giá trị tương đương bằng Abitur. Do đó, sinh viên được yêu cầu hoàn thành 2 kỳ học tại một cao đẳng dự bị (Studienkolleg) trước khi chính thức được nhận vào một trường đại học tại Đức.

Như chúng ta đều thấy, hệ thống giáo dục tại Đức có tính phân loại học sinh rõ rệt từ cấp bậc trung học và nó cũng được xem như rắc rối hơn hệ thống giáo dục tại các quốc gia Châu Âu khác. Học sinh sinh viên ở Đức được đào tạo để đóng một vai trò nhất định trong thị trường lao động dựa theo năng lực và nguyện vọng của các em. Cũng bởi cấu trúc ngành giáo dục chặt chẽ này mà Đức đã trở thành quốc gia sản xuất hàng đầu Châu Âu và nằm trong 4 nền kinh tế lớn trên thế giới tính về giá trị Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), theo công bố của trang Focus Economics. Đây hoàn toàn là một trong những quốc gia có hệ thống giáo dục tốt nhất thế giới và nơi đáng để trải nghiệm cho hành trình du học của bạn.